Cài bộ gõ Funput với Fcitx5 trên Linux
Bốn bước, khoảng 10 phút, có một lần đăng xuất. Bạn cần mở Terminal và biết mật khẩu đăng nhập máy. Đang dùng IBus trên GNOME?
Bước 1: Cài gói Funput
Khoảng 2 phút. Chạy lệnh trong Terminal.
Mở Terminal từ menu ứng dụng, chọn bản Linux của bạn bên dưới rồi chạy lệnh theo thứ tự. Nếu đã thêm kho Funput, chuyển thẳng đến Cài gói.
Thêm kho lần đầu.
sudo install -d /usr/share/keyrings
curl -fsSL https://repo.funput.app/funput.asc | sudo tee /usr/share/keyrings/funput.asc >/dev/null
sudo tee /etc/apt/sources.list.d/funput.sources >/dev/null <<'REPO'
Types: deb
URIs: https://repo.funput.app/deb
Suites: ./
Signed-By: /usr/share/keyrings/funput.asc
REPO
sudo apt update
Cài gói.
sudo apt install funput
Danh sách cho biết nhóm lệnh phù hợp với từng bản phân phối. Một số bản có thể thiếu thư viện mà gói Funput cần. Nếu gặp lỗi khi cài, xem trang Xử lý sự cố.
Terminal hỏi mật khẩu hoặc báo thiếu curl
- Khi
sudohỏi mật khẩu, nhập mật khẩu tài khoản rồi nhấn Enter. Terminal không hiện ký tự khi bạn gõ, đó là bình thường. - Nếu thiếu
curl, hãy cài gói đó từ trình quản lý phần mềm của bản phân phối. - Nếu tài khoản thiếu quyền quản trị, xem cách cài cho tài khoản của bạn.
Bước 2: Thiết lập Fcitx5 cho giao diện của bạn
Khoảng 3 phút. Cần đăng xuất một lần.
1. Cho Fcitx5 chạy khi đăng nhập.
mkdir -p ~/.config/autostart
cp /usr/share/applications/org.fcitx.Fcitx5.desktop ~/.config/autostart/
2. Đặt cấu hình cho Wayland. Nếu tệp ~/.config/environment.d/fcitx5.conf đã có, hãy sửa hai dòng tương ứng và giữ các thiết lập khác thay vì chạy lệnh dưới đây. Để trống GTK_IM_MODULE cho phiên này.
mkdir -p ~/.config/environment.d
cat > ~/.config/environment.d/fcitx5.conf <<'CONF'
XMODIFIERS=@im=fcitx
QT_IM_MODULE=fcitx
CONF
3. Nên cài thêm tiện ích Kimpanel. Không có tiện ích Input Method Panel, khung chữ đang gõ của Fcitx5 có thể không hiện, chẳng hạn trong WPS Office hoặc ô tìm kiếm của GNOME.
Dùng sway? Thiết lập trong cấu hình khởi động của sway, rồi làm bước 2 ở trên.
1. Bật Fcitx5 trong KDE. Mở System Settings → Virtual Keyboard rồi chọn Fcitx 5.
2. Đặt XMODIFIERS. Nếu tệp ~/.config/environment.d/fcitx5.conf đã có, chỉ cần sửa dòng XMODIFIERS trong tệp thay vì chạy lệnh dưới đây.
mkdir -p ~/.config/environment.d
cat > ~/.config/environment.d/fcitx5.conf <<'CONF'
XMODIFIERS=@im=fcitx
CONF
KDE Wayland chỉ cần dòng này. Nếu đã đặt GTK_IM_MODULE hoặc QT_IM_MODULE cho cả phiên, gỡ thiết lập cũ trước khi đăng nhập lại.
Debian, Ubuntu, Linux Mint hoặc Pop!_OS. Công cụ này chọn và bật Fcitx5 cho phiên đăng nhập.
im-config -n fcitx5
Nếu thiếu công cụ, chạy sudo apt install im-config rồi thử lại.
Fedora. Cài gói để cấu hình X11 và cho Fcitx5 tự chạy.
sudo dnf install fcitx5-autostart
Arch, openSUSE hoặc bản phân phối chưa có công cụ riêng. Làm cả hai bước dưới đây, kể cả khi bạn dùng GNOME hoặc KDE.
Bước 1. Cho Fcitx5 chạy khi đăng nhập. Với GNOME, KDE, Xfce và các giao diện đọc thư mục autostart, chạy:
mkdir -p ~/.config/autostart
cp /usr/share/applications/org.fcitx.Fcitx5.desktop ~/.config/autostart/
Với trình quản lý cửa sổ có cấu hình khởi động riêng, dùng cách tự khởi động của giao diện đó.
Bước 2. Báo cho ứng dụng dùng Fcitx5. Thêm các dòng sau vào tệp cấu hình đăng nhập phù hợp.
export XMODIFIERS=@im=fcitx
export GTK_IM_MODULE=fcitx
export QT_IM_MODULE=fcitx
Không chắc máy dùng X11 hay Wayland?
Mở Terminal và chạy cả hai dòng:
echo "$XDG_SESSION_TYPE"
echo "$XDG_CURRENT_DESKTOP"
- Dòng 1 là
x11: chọn thẻ Giao diện khác hoặc X11, dù bạn dùng GNOME hay KDE. - Dòng 1 là
wayland: xem dòng 2, chẳng hạnubuntu:GNOMElà GNOME,KDElà KDE Plasma.
Nếu kết quả trống hoặc là tty, hãy mở Terminal từ menu ứng dụng sau khi vào giao diện đồ họa rồi thử lại. Dùng giao diện Wayland khác? Xem cách thiết lập theo từng trình quản lý.
Đăng xuất rồi đăng nhập lại
Lưu công việc rồi đăng xuất khỏi giao diện Linux và đăng nhập lại để máy nạp cấu hình. Nếu thiết lập chưa có hiệu lực
Bước 3: Thêm Funput vào Fcitx5
Khoảng 1 phút.
Tìm Fcitx 5 Configuration trong menu ứng dụng, hoặc chạy fcitx5-configtool trong Terminal. Trên KDE, cửa sổ này nằm trong System Settings và có nút Add Input Method để mở danh sách bộ gõ.
Chọn Funput từ biểu tượng Fcitx5 gần đồng hồ. Khi đang gõ tiếng Việt, biểu tượng là logo Funput có màu. Khi tắt, logo chuyển sang màu trắng. Nhấn Ctrl + ` để bật hoặc tắt gõ tiếng Việt, phím này đổi được trong Funput → Phím tắt.
Bước 4: Gõ thử tiếng Việt
Mở ứng dụng Funput để chọn Telex hoặc VNI. Sau đó mở một trình soạn thảo văn bản và gõ giống hoạt cảnh dưới đây.
Gõ lần lượt các phím tieengs rồi nhấn Space, Funput cho ra chữ tiếng.
Chữ hiện thẳng trong văn bản khi bạn gõ. Một số ứng dụng gạch chân từ đang gõ dở cho tới khi bạn nhấn Space.
Nếu vẫn ra chữ không dấu, kiểm tra xem Funput đã được chọn trong Fcitx5 chưa và chế độ tiếng Việt đã bật chưa. Nếu vẫn chưa được, xem các bước kiểm tra khi Funput không gõ được tiếng Việt.
Tùy chỉnh sau khi cài
- Xem cách gõ Telex và VNI để biết phím nào dùng cho từng dấu.
- Nếu hay gõ xen tiếng Anh, bạn có thể bật Lật từ trong Funput → Phím tắt. Ví dụ với Telex, bạn có thể đổi từ đang gõ giữa
mávàmastrước khi nhấn Space. - Nếu cần tìm tệp cài đặt, Funput lưu các tùy chọn ở
~/.config/Funput/settings.json. Thay đổi trong ứng dụng Funput có hiệu lực ngay, không cần khởi động lại bộ gõ. - Funput gõ thẳng vào ô nhập. Với ứng dụng không hỗ trợ cách này, Funput tự chuyển sang hiện từ đang gõ dở có gạch chân. Vì sao chữ đang gõ bị gạch chân?
Cập nhật Funput
Nếu cài từ kho, bạn có thể nhận bản Funput mới khi cập nhật phần mềm trên máy. Nếu cập nhật qua Terminal, chỉ chạy lệnh dành cho bản phân phối bạn dùng.
sudo apt update && sudo apt upgrade funput # Debian / Ubuntu
sudo dnf upgrade funput # Fedora
sudo zypper update funput # openSUSE
sudo pacman -Syu # Arch (cập nhật cả hệ thống)
Nếu bộ gõ chưa hoạt động bình thường sau khi cập nhật, hãy đăng xuất rồi đăng nhập lại.